متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه اسلامی

با عنوان :  بررسي فقهی و حقوقی مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و آثار آن

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامي ‌واحد دامغان

پايان‌نامه جهت اخذ درجه كارشناسي ارشد (Ma)

رشته فقه و مباني حقوق اسلامي

موضوع :

بررسي فقهی و حقوقی

مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و آثار آن

استاد راهنما :

دكتر محمدجواد باقي‌زاده

استاد مشاور :

دكتر مهدي ذوالفقاري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی شود

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب
عنوانصفحه
چكيده1
مقدمه2
فصل اول: تبيين ماهيت مهريه و حكمت‌ها و كاركردهاي آن
1. معناي‌ لغوي مهريه10
2. مهريه در اصطلاح11
3. مستند فقهي پرداخت مهر12
3ـ1 مهر در قرآن12
3ـ2 مهر در سنت و روايات14
4. تاريخچه مهريه17
4ـ1 مهريه در اقوام مختلف17
4ـ1ـ1 مهریه در یونان قدیم17
4ـ1ـ2 مهریه در عربستان قبل از اسلام17
4ـ2 مهريه در اديان مختلف19
4ـ2ـ1 مهریه در حقوق زرتشتي19
4ـ2ـ2 مهریه در آیین یهود و مسیحیت19
4ـ2ـ3 مهریه در حقوق اسلام19
4ـ2ـ4 مهريه در ايران20
5. جايگاه مهريه22
6. فلسفه و حكمت‌هاي پرداخت مهر23
6ـ1 حكمت پرداخت مهر در روايات23
6ـ1ـ1 استحباب کم بودن مهریه24
6ـ1ـ2 نکوهش مهر زیاد25
6ـ1ـ3 فلسفه وجوب مهريه26
6ـ2 حكمت پرداخت مهر در ديدگاه برخي ‌انديشمندان مسلمان26
6ـ2ـ1 مهريه در مقابل استمتاع26
6ـ2ـ 2 مهريه در مقابل بضع26
6ـ2ـ 3 مهريه پاسخي به نياز فطري26
6ـ2ـ 4 مهريه مکمل سهم الارث26
6ـ2ـ 5 مهريه وثيقه‌اي در مقابل طلاق27
6ـ3 حكمت‌ پرداخت مهر از نظر جامعه‌شناسان27
6ـ3ـ1 نظريه کارکردگرايي27
6ـ3ـ 2 نظريه مبادله30
7. علل افزايش ميزان مهريه در عصر حاضر30
8. تدابير اسلام براي مهار طلاق ناشي از مهريه37
فصل دوم: احكام مهريه
مقدمه39
1ـ ماهيت فقهي، حقوقي مهريه39
1ـ1ـ تعريف مهريه39
1ـ2ـ مهريه و ماهيت‏حقوقى آن:41
1ـ3ـ اقسام مهر41
1ـ4ـ مقادير و مصاديق مهريه43
1ـ5ـ شرايط صحت مهريه49
1ـ6ـ استحقاق و عدم استحقاق مهريه در صورت عدم تعيين مهريه54
1ـ7ـ معيوب بودن مهريه قبل يا بعد از عقد نكاح55
1ـ8ـ نكات مختلفى درباره مهر57
فصل سوم: مهريه‌هاي غيرعقلايي
1ـ مهريه غيرمتعارف و غير عقلايي63
2ـ کارکردهاي منفي افزايش مهريه67
3ـ راهكارهاي جلوگيري از مهريه‌هاي غيرمتعارف71
4ـ پيشنهادات74
سخن نهایی75
فهرست منابع76
چکیده انگلیسی82

چكيده

تعيين مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي به دليل فقدان قدرت بر تسليم آن از نظر فقهي و حقوقي باطل انگاشته مي‌شود و از عوامل تداوم زندگي زناشويي به شمار نمي‌آيد بلكه آثار نامطلوبي را درپي خواهد داشت. در اين رساله سعي شده است تا با گردآوري اطلاعات به شيوه‌ي كتابخانه‌اي به بررسي كتب فقهي وحقوقي مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و آثار آن پرداخته شود تا شايد در يك مجموعه‌ي مدوّن اطلاعات سودمندي در اختيار طالبان اين مباحث قرار دهد. به همين جهت با توجه به جايگاه مهريه به عنوان يك سنّت كهن در سيره‌ي قولي و عملي ائمه وتفاوت نگرش مردم درزمان حال به تبيين و روشنگري اقسام مهريه، صحت و بطلان آن، ماهيت فقهي و حقوقي آن، تفاوت‌ مهريه‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي و احكام مربوط به هر يك، علل افزايش ميزان مهريه و… پرداخته شده است.

بنابراين در خصوص مهريه رجوع به اصل دين، يكي از منابع مهم توليد ارزش و تعريف رفتار بهنجار در جامعه‌ي ماست. مهريه‌‌هاي غيرمتعارف و غيرعقلايي از منظر ديني يك ناهنجاري شمرده مي‌شوند. روايات متعددي بر سبك بودن مهريه تأكيد مي‌كنند و افزايش آن را منشأ خصومت مي‌دانند. برخي از جامعه‌شناسان نيز در شناساندن رفتارهاي بهنجار از رفتار نابهنجار فقط به تعاريف مرسوم در منابع غربي توجه مي‌كنند و احياناً در تحليل و تبيين آنها دچار اشتباه مي‌شوند.

واژگان كليدي: مهريه، مهريه‌هاي غيرمتعارف، مهريه‌هاي غيرعقلايي

مقدمه

زندگي مشترك كه با ميثاق مقدس ازدواج آغاز مي‌شود، يكي از با ارزش‌ترين نعمت‌هايي است كه خداوند متعال جهت تكامل انسان‌ها قرار داده است. بي‌ترديد چنانچه امر ازدواج با شرايط منطقي، صحيح و منطبق با اصول موجود در شرع مقدّس اسلام انجام پذيرد، حاصلي جز نزديكي به معبود يكتا و آرامش انسان نخواهد داشت. يكي از شرايط ازدواج كه لازم است پيش از وقع عقد زن و مرد بر سر ان به توافق رسند، مسأله‌ي مهريه است.

بر اساس دستورات شرع مقدس اسلام، شايسته است با تعيين مهريه‌ي متعادل، با توجه به اصول شرعي و در حدي كه افراط و تفريط نباشد، پايه‌هاي يك زندگي مشترك از ابتدا به گونه‌اي صحيح بنا نهاده شود. «براساس آيه‌ي 4 سوره‌ي نساء «واتو انساء صدقاتهن نحله…» فلسفه‌ي شرع مقدس براي مهريه يك نوع هديه دادن است. سنت پيامبر در اين زمينه در مورد حضرت زهرا(س) و زنان پيامبر مهر السنه بوده و زياد نبودن مبلغ مهريه، به عنوان امري پسنديده تلقي مي‌شده است.

در اجتماع كنوني ما كه نوعاً ازدواج‌ها دچار آسيب شده است، برخي خانواده‌ها براي فرار از تزلزل و جدايي، در موقع پيوند ازدواج مهريه‌ي دختر را خيلي بالا گرفته و از اين گذرگاه مي‌كوشند تا پيوند ازدواج را استحكام ببخشند؛ غافل از اين كه همين دورانديشي راساً و مستقلاً عامل تزلزل و تضعيف خانواده مي‌گردد.

با توجه به اين كه در حال حاضر در كشور ما بين 13 تا 14 ميليون جوان در آستانه‌ي ازدواج قرار دارند و يكي از شرايط لازم امر ازدواج در شرع مقدس اسلام مسأله‌ي مهريه است و نظر به اين كه 78 درصد از جوانان، مهريه‌ي سنگين را موجب گريز از ازدواج مي‌دانند، تعيين ميزان مهريه به نوع كه هم قابل پرداخت بوده، و هم جلوي هر گونه سوء استفاده‌ي احتمالي را بگيرد، تبديل به يكي از معضلات اجتماعي گرديده است. لذا مطالعه‌ي وضعيت مهريه در ازدواج جوانان امروزي، آسيب‌شناسي آن به منظور برنامه‌ريزي جهت تسهيل امر مقدس ازدواج و برطرف نمودن موانع آن ضروري مي‌باشد.

پرداختن قرآن كريم به موضوع مهريه در برخي از آيات(نساء آيه‌ي 4 و 24) نشان‌دهنده‌ي اهميت آن در زندگي انسان است. در اسلام، مسأله‌ي مهر و پرداخت آن تا آن درجه اهميت دارد كه در سنت اسلامي زن نمي‌تواند از پذيرش مهريه، ولو به مقدار ناچيز، سرباز زند. «مهريه به آن درجه از اهميت نيست كه عدم پرداخت آن موجب گسستن زندگي گردد، اما تعيين مهريه براي زن، نوعي عنايت و توجه به اوست.

دين مبين اسلام نسبت به اصل مهريه نظر كاملاً روشني ارايه مي‌دهد و شرط صحت عقد نكاح را در تعيين ميزان مهريه مي‌داند، اما نسبت به مقدار آن كمينه و بيشينه‌اي تعيين ننموده و به توصيه‌هاي اخلاقي با توافق طرفين بسنده نموده، اما شرايطي را در تعيين مهريه لحاظ كرده است.

با وجود آن كه دين اسلام بر سبك بودن مهريه تأكيد دارد، اما بررسي ميزان مهريه‌ها در سال‌هاي اخير افزايش ميانگين مهريه را نشان مي‌دهد. از آن جا كه پديده‌ي افزايش مهريه در ايران نسبتاً جديد است ريشه‌هاي آن را بايد در شرايط سال‌هاي اخير بررسي نمود. مطالعات نشان مي‌دهد كه عوامل زيادي افزايش مهريه را تحت الشعاع خود قرار داده كه به طور خلاصه مي‌توان به موارد زير اشاره نمود: نسيه بودن مهريه، وقوع تغييراتي در نظام باورها، نگرش‌ها، رفتارها، انتظارات و ترجيحات اكثريت افراد جامعه و غلبه‌ي نگرش‌هاي مادي، تحركات اجتماعي و ايجاد فرصت‌هاي جديد و استقلال‌طلبي نسبي براي زنان، مهار طلاق و كنترل نوجويي‌هاي مردان با توجه به بالا رفتن آمار طلاق، افزايش ارتقاي منزلت اجتماعي زنان، تشريفات ازدواج، چشم‌و هم‌چشمي‌ها، كمال‌يابي‌، شيوع ازدواج‌هاي برون فاميلي، تضعيف اعتماد اجتماعي، ترويج بي‌بند و باري و غيره.‌

افزايش مهريه با وجود آن كه طلاق را براي مرد مشكل مي‌سازد پيامدهاي منفي به دنبال دارد. افزايش سن ازدواج و عدم تأمين نيازهاي روحي و جسمي جوانان، تغيير در نوع همسرگزيني، كاهش نرخ ازدواج، ايجاد خصومت و دشمني، تحمل اجباري زندگي‌هاي تصنعي، تحت‌الشعاع قرار گرفتن ارزش‌هاي دين، افسردگي، عصبيت و بدبيني، رواج فحشاء، حيله‌گيري و بداخلاقي، عدم وفاي به عهد و از بين رفتن سرمايه‌هاي اجتماعي از جمله اين پيامدهاست.

فلسفه‌ي مهريه در اسلام تبيين مطلوب بودن زن و طالب بودن مرد است. خداوند مهريه را تعيين فرمود تا مرد به وسيله‌ي مهريه صداقت خود را در ابراز علاقمندي نشان بدهد. با توجه به فلسفه‌ي مهريه، تعيين مهريه متناسب در حفظ زندگي زناشويي نقشي مهم ايفا مي‌كند، زيرا همان گونه كه مهريه‌ي سنگين در اسلام ناپسند شمرده شده، مهريه‌هاي اندك و حتي قرار ندادن مهريه نيز نامعقول مي‌باشد. چون مهريه نشان از احترام مرد و زن است و نبودن يا اندك بودن آن موجب مي‌گردد كه زن خود را در مقابل زنان هم رديف خود محقر و كوچك ببيند و آسيب‌هاي روحي و رواني به وي وارد آيد. اين در حالي است كه در صورت زياد بودن ميزان مهريه مرد هميشه خود را مطيع و فرمان‌بردار زن خواهد ديد و از ترس اين كه زن بنا به دلايلي مهريه‌ي خويش را مطالبه نمايد، سعي مي‌كند بنا به خواسته‌ي زوجه عمل نمايد.

«مهریه»، جزو حقوق امضایی شرع مبین اسلام است. در دین اسلام احكام و حقوق به دو دسته امضایی و تاسیسی تقسیم می‌شوند. احكام امضایی از پیش از اسلام وجود داشته‌اند و شارع مقدس آنها را یا كاملا پذیرفته است یا با اندك تغییراتی جزو احكام و حقوق اسلامی برشمرده است. حال آنكه احكام تاسیسی برای نخستین بار توسط شارع مقدس وضع شده‌اند و مسلمانان موظف شده‌اند از این احكام و حقوق پیروی كنند. هنگامی كه می‌گوییم «مهریه» جزو احكام و حقوق امضایی است، بدین معنی نیز هست كه «مهریه» جزو حقوق عرفی جامعه بوده و شارع مقدس آن را به رسمیت شناخته است. بنابراین وجه عرفی «مهریه» را نباید فراموش كرد، ضمن آنكه در اسلام عنوان «مهرالسنه» كه مهریه حضرت فاطمه سلام‌الله علیهاست و به عنوان میزان مهریه‌ای كه سنت حضرت رسول (ص) آن را پذیرفته و مقبول می‌داند، مورد تایید بزرگان دین قرار دارد. مقام معظم رهبری از دو تعبیر درباره مهریه‌های سنگین استفاده فرموده‌اند. نخست ضرر زدن به جامعه است و تعبیر دوم سنت جاهلی است به فرض اگر دخترخانمی خواستار مهریه‌ای معادل سكه‌هایی كه فاصله زمین تا ماه را پر كنند (در واقع چنین چیزی بوده است) و مرد هم آن را پذیرفت این دو هم به جامعه ضرر زده‌اند و هم سنتی جاهلی را ترویج داده‌اند. مهریه‌های عجیب و غریب مانند یك تن بال پشه و دست و پای داماد و امثال اینها نیز بیش از آنكه مهریه باشند، رفتارهایی عقلانیت‌گریز به شمار می‌روند. جامعه‌ای كه بر آن عقلانیت حاكم نباشد، جامعه‌ای است كه محیط مناسبی برای رشد انواع بزهكاری‌ها و ناهنجاری‌ها محسوب می‌شود. ازدواج امری عقلانی است، عقدی است دائم كه جز با رضایت طرفین منعقد نمی‌شود. براساس این عقد، زن و مرد بر یكدیگر حلال می‌شوند و كانونی به عنوان خانواده را تشكیل می‌دهند.در این كانون كه هسته‌ای‌ترین و بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی نیز هست، فرزندانی رشد و پرورش می‌یابند كه قرار است انسان‌هایی صالح، سالم و كارآمد برای جامعه باشند. حال فرض بفرمایید كه زن و شوهر به هنگام عقد یكی از انواع عجیب و غریب مهریه را پذیرفته باشند و عقد براساس آن منعقد شده باشد، در این صورت خانواده‌‌ای كه در آینده شكل خواهد گرفت آیا می‌تواند رفتاری عقلانی و زیستگاهی معقول برای اعضای آن باشد؟ پاسخ قطعا منفی است. مهریه‌های سنگین یا مهریه‌های عجیب و غریب، خود معلولند، علت‌ها را باید شناخت و با ریشه‌یابی علت‌ها می‌توان با معلول برخورد كرد. متاسفانه طی چند دهه گذشته كمتر مشاهده شده است كه نهادهای فرهنگ‌ساز و نهادهایی كه در زمینه فرهنگ جامعه تصمیم‌گیری یا تصمیم‌سازی می‌كنند به این مهم توجه داشته باشند. اكنون ما با معضل رشد روزافزون مهریه‌های سنگین یا عجیب و غریب روبه‌رو هستیم. در واقع عرفی در حال شكل‌گیری است كه عرف بیمارگونه است. بی‌تردید باید به چاره‌جویی پرداخت. به نظر می‌رسد كه در گام نخست باید جامعه را نسبت به عوارض منفی این معضل آگاه ساخت كه آن نیز برعهده مدیران تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر است.

در قدیم خانواده‌ها به جای این كه طلا مهر كنند، 3دانگ خانه را به اسم عروس می‌كردند تا هم سرمایه‌ای برای عروس و پسرشان باشد و هم خانواده دختر آینده نگری می‌كردند تا صاحب ملك شود و سرپناهی داشته باشد اما به دلیل شرایط بد اقتصادی چون خانواده‌ها سرمایه ای ندارند كه بتوانند به عنوان مهریه استفاده كنند به سكه روی آورده اند. تعیین مهریه‌های نامتعارف به این دلیل است كه دختران شغلی ندارند و اگر طلاق بگیرند باید بتوانند به نحوی زندگی‌شان را بگذرانند و بالا گرفتن مهریه به این دلیل است كه دختر كار نمی‌كند و اگر طلاق گرفت بتواند زندگی اش را بگذراند. پسرها نیز در زمان خواستگاری به این دلیل این مهریه‌ها را قبول می‌كنند كه فكر می‌كنند مهریه را نه كسی داده و نه كسی گرفته و خوب می‌دانند كه نمی‌توانند حتی یك صدم مهریه ای را كه تعیین كرده‌اند، پرداخت كنند.

تعداد صفحه :93

قیمت : 14700 تومان

***

—-

:               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :
 

 

برچسب ها :