متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : تاریخ

گرایش : اسلام 

عنوان :  پایگاه سیاسی اجتماعی  و فرهنگی  شیعه

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد تهران مرکزی

دانشکده ادبیات و علوم انسانی،  گروه تاریخ

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد  (M.A )

گرایش:  تاریخ اسلام

عنوان:

پایگاه سیاسی اجتماعی  و فرهنگی  شیعه

در عصر امام صادق (ع)

 استاد راهنما

دکتر محمد سپهری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                               صفحه

چکیده 1

فصل اول:کلیات

1-1 مقدمه. 3

1-2 بیان مساله. 4

1-3  اهمیت موضوع و انگيزه انتخاب آن. 5

1-4 هدف تحقیق. 6

1-5  سؤالات يا فرضيه ها 6

1-6 چهارچوب نظری تحقيق. 6

1-7  پیشینه تحقیق. 7

1-8 روش تحقیق. 9

9-1معرفی و نقد منابع. 9

1-10 شناخت واژه ها 14

فصل دوم:زندگانی  و عصرامام صادق (ع)

بخش اول 17

2-1 زندگانی امام صادق (ع) 17

2-1-1 ولادت ، دوره کودکی و نوجوانی.. 17

2-1-2 فرزندان امام. 18

2-1-3 شخصیت ،رفتار و اخلاق پسندیده 19

2-1-4 بخشش به نیازمندان. 20

2-1-5 معاشرت با مردم. 20

2-1- 6 سخاوت.. 21

2-1-7جایگاه علمی امام. 21

2-1-8  فعالیتهای علمی و آموزشی.. 22

2-1-9  سرشت مکتب امام صادق(ع) 23

2-1-10شاگردان امام صادق(ع) 24

2-1-11شهادت امام صادق(ع) 25

بخش دوم. 26

2-2 عصر امامت امام صادق (ع) 26

2-3حاکمان اموی در دوره امامت امام صادق (ع) 26

2-3-1هشام بن عبد الملک (105-125 ق ) 27

2-3-2وليد بن يزيد ( 125-126ق) 28

2-3-3يزيد بن وليد (126 ق) 30

2-3-4ابراهيم بن وليد (سال 127-126ه ق) 30

2-3-5مروان بن محمد مشهور به مروان حمار (127 – 132). 31

2-4سقوط امویان. 32

2-5علل سقوط امویان. 34

2-5-1سوء استفاده از بیت المال مسلمین.. 34

2-5-2انجام کارهای خلاف شرع و دین.. 34

2-5-3نهضت های سیاسی و دینی در دوران اموی.. 35

2-5-4سیاست تبعیض نژادی بنی امیه. 35

2-5-5رژیم استبدادی موروثی.. 36

2-5-6اهانت به حرمین شریفین.. 36

2-5-7اختلاف هاي داخلی و نژادي در میان امویان. 37

2-6 ظهور عباسیان. 37

2-6-1حاکمان عباسی در دوره امامت امام صادق (ع) 39

2-6-1-1ابوالعباس سفاح (136-132) 40

2-6-1-2 ابوجعفر منصور دوانیقى (158-136). 41

2-7مقایسه بنی امیه و بنی عباس… 43

2-8 شورش ها ،جنگ ها و قیامها در دوران امام صادق (ع) 44

2-8-1  نا آرامی ها و شورش ها 44

2-8-1-1شورش ساکنان حمص… 45

2-8-1-2  شورش مردم غوطه. 45

2-8-1-2 شورش مردم فلسطین به سال 126 ھ . ق. 45

2-8-1-3شورش مردم يمامه عليه كارگزار اموي به سال 126. 46

2-8-1-4شورش مردم حمص بار دیگر در دورة خلافت مروان بن محمّد. 46

2-8-2جنگ ها 46

2-8-3مشکلات و خط مشی امام صادق(ع) در برابر حاکمان زمان. 47

2-8-4کناره گیري از مناقشات سیاسی.. 48

2-8-5امام صادق(ع)  و قیام ها 50

2-8-6امام (ع) و قيام نفس زكيه. 50

فصل سوّم:پایگاه سیاسی و اجتماعی شیعه  در عصر امام صادق (ع)

3-1مفهوم شیعه. 53

3-1-1 شیعه در لغت.. 53

3-1-2شیعه در اصطلاح. 53

3-2 تاریخ پیدایش شیعه. 54

3-3شیعه و اهل بیت.. 56

3-4گزیده ای از فرقه های شیعه. 57

3-4-1 زيديّه. 58

3-4-1-1عقايد و آراء فرقه ی زيديه. 59

3-4-1-2 انشعاب در فرقه زيديه. 60

3-4-1-2-1 جارودیه (یا سرحوبیه) 61

3-4-1-2-2 سليمانيه (يا جريريه) 61

3-4-1-2-3صالحیه ( یا بتریه). 62

3-4-2 کیسانیه. 63

3-4-3 امامیه. 63

3-5 شیعیان در عصر امام صادق(ع)  دردو دوره اموی و عباسی.. 64

3-5-1 شیعیان دردوره امویان. 65

3-5-1-1 فشار سياسى بر شيعيان. 66

3-5-2 قیام های شیعه در عصر اموی.. 68

3-5-2-1 قیام زيد بن علي بن حسين.. 69

3-5-2-1-1 عقايد زيد دربارۀ امامت.. 71

3-5-2-1-2 شخصیت علمی زید. 71

3-5-2-1-3  شهادت زید. 72

3-5-2-2 قیام یحیی بن زید. 73

3-5-2-3 قیام عبدالله بن معاويه. 75

3-6 نتایج قیام های شیعه. 75

3-7 دیدگاه خاورشناسان در مورد قیامهای علویان. 76

3-8  هاشمیان بر ضد امویان. 77

3-9 بهره گیری دعوت عباسی از نهضت‌هاى شيعى در دوران اموى.. 78

3-9-1 ابوسلمه خلال. 79

3-9-2 ابومسلم خراسانی.. 80

3-9-3 سیاه جامگان. 82

3-10 شعیان دردوره عباسیان. 83

3-10-1  تشيّع در دورۀ اول عبّاسي.. 84

3-10-2 موقعيّت شيعه در برابر انقلاب عباسى.. 84

3-10-3 رفتار خلفای عباسی با شیعیان. 85

3-10-4 شیعه و اهل بیت  در دوران  منصور. 86

3-10-5  قیام ها ی شیعه در عصر عباسی.. 88

3-10-5-1 قیام شريك بن شيخ المهرى.. 89

3-10-5-2 قیام عبدالله محض و فرزندانش… 90

3-10-5-3 قیام محمد بن عبدالله محض نفس زکیه (145-100 ه ق) 91

3-10-5-3-1 دعوت نفس زكيه در شهرهاى اسلامى.. 92

3-10-5-4   قیام ابراهيم بن عبد اللّه محض… 93

3-11  حمایت های مردم از قیام های شیعیان. 94

3-12  تشیع در ایران در عصر امام صادق (ع) 95

3-13 شیعیان عراق در عصر امام صادق (ع) 97

فصل چهارم:پایگاه فرهنگی  شیعه در عصر امام صادق (ع)

4-1شناخت فرهنگ… 100

4-2تحوّلات فرهنگي شیعه در عصر امام صادق(ع) 100

4-3دانشگاه جعفری.. 103

4-4فعالیت های علمی  ، فکری و فرهنگی.. 105

4-4-1قرائت و تفسیر قرآن. 107

4-4-2علم فقه  و حدیث.. 108

4-4-2-1جابر بن يزيد بن حارث جعفى.. 110

4-4-2-2 ابومحمد، عبدالله‌ بن‌ اَبی‌ یَعْفور عبدی‌ کوفی‌.. 111

4-4-2-3حمّاد بن عثمان. 111

4-4-2-4 يحيى بن كثير (م 105 هـ.ق) 111

4-4-3-1 منع کتابت حدیث.. 112

4-4-4 علم كلام. 113

4-4-5 نهضت ترجمه. 115

4-4-6 علم طب.. 116

4-4-7 فلسفه. 117

4-4-8 سیره نگاری.. 117

4-4-9 ادبیات شیعه. 118

4-4-9-1 شعر در زمان امویان. 119

4-4-9-2 عصر اول عباسی و شعرای اهل بیت.. 119

4-4-9-3  برخی  از شعرای شیعه در عصر امام صادق. 120

4-4-9-3-1 سید اسماعیل حِمیَری ( 178-105 قمری) 120

4-4-9-3-2 ابو المستهل كُمیت بن زید اسدی (م 126 قمری) 121

4-4-9-3-3 سفیان بن مصعب عبدى كوفى.. 123

4-5 عالمان و اندیشمندان شیعه در عصر امام صادق(ع) 124

4-5-1هشام بن حکم. 124

4-5-1-1شاگردان هشام. 126

4-5-2مفضّل بن عمر کوفی جعفی.. 126

4-5-3محمد بن مسلم ثقفی.. 127

4-5-4ابان بن تغلب.. 128

4-5-5هشام بن سالم. 129

4-5-6  مؤمن طاق. 130

4-5-7  قيس ماصر. 131

4-5-8 جابر بن حیان. 131

4-6  شرایط خاص فرهنگی وبرخورد فرق و مذاهب.. 132

4-6-1معتزله. 133

4-6-1-1 ارتباط معتزله با شيعه. 134

4-6-2 اشاعره 135

4-6-2-1 سبقت شيعه بر اشاعره و معتزله در بحث‌هاى كلامى.. 136

4-6-3 مرجئه. 136

4-6-4 خوارج. 138

4-6-5  شیعه امامیه. 138

4-6-4 جبریه. 139

4-6-7  زنادقه. 139

4-6-8  غالیان. 140

4-6-8-1  غالیان و شیعیان. 141

4-6-8-2  برخورد ائمه با غلو و غاليان. 143

نتیجه گیری.. 145

منابع و مآخذ. 148

 

چکیده       

عصر امام‌ صادق‌ (ع) که معاصر  با اواخر دوره ی امویان و اوایل دوره ی عباسیان (148-83 ه ق ) است ، از لحاظ سیاسی و اجتماعی  از دوران های مهم تاریخ اسلام به شمار می رود. وضعیت شیعیان در دو دوره ی فوق و رفتار غاصبانه و ستمگرانه ی حاکمان نسبت به شیعیان منجر به  قیام ها ی شیعی و وقایع مهمی در این دوران می گردد. از مهمترین این قیامها می توان به قیام زید بن علی و فرزندش یحیی در عصر اموی و قیام محمد بن عبدالله و برادرش ابراهیم در عصر عباسی اشاره کرد و نهضت‌ها ی شيعيان را می توان از عناصر منهدم‌كننده دولت اموى بشمار آورد. یکی دیگر از وقایع مهم این دوران ، انتقال حکومت و قدرت از بنی امیه به بنی عباس است. عباسیان  که خود را از علاقه مندان و نزدیکان خاندان پیامبر(ص) معرفی کردند ، با حمایت شيعيان و اولاد على (ع) كه عليه جنايات بنى اميه و استبداد آنان قیام كرده و مبارزه نمودند در سال 132 ه.ق  به خلافت سلسله اموی پایان دادند. اما در مدت زمان کوتاهی نشان دادند که ظلم و فشار آنان نسبت به خاندان على (ع) و شیعیان حتی بيشتر از  بنى‌اميه  است .

واما از لحاظ فرهنگی در زمان سقوط دولت اموي و روی کار آمدن حکومت عباسی ، براي شيعه، شرایط ویژه ای ایجاد شد تا به فعاليت‌هاى گستردۀ فرهنگى و آموزشى اقدام نماید.این امر منجر به پیدایش تحول علمى بزرگى در عالم تشيع گردید و آثار فرهنگی به جا مانده از آن دوران نشان از رشد فرهنگی شیعه در آن زمان است. بطور کلی عصر امام صادق (ع)  یکی از دوران های مهم تاريخ اسلام از جهت رونق علم و دانش و فرهنگ نیز به شمار می رود .  هدف از نگارش این مقاله بررسی وضعیت شیعیان و  جایگاه شیعه در بعد سیاسی اجتماعی و فرهنگی در این دوران می باشد .

کلید واژه ها: امام صادق(ع) – شیعیان – امویان – عباسیان  – سیاسی –  اجتماعی- فرهنگی

 

 

1-1 مقدمه

مسلمانان در  طى حركتهای تاريخى خود مراحل گوناگون جنگ و جهاد را پشت سر گذاشته و با انواع اذيت‌ها و دشمنى‌ها روبه‌رو شده اند. به‌ طور مسلم، شيعه بیش از ديگران متحمل مصيبت شده و دوره های پر فراز ونشیبی را به خود دیده است.  شیعیان در همه حوادث سياسى اجتماعی و فرهنگی، بخصوص در حوزه‌هاى فكر و دين، جايگاه و تأثير ويژه‌اى داشته‌اند و یکی از گروه‌هاى بسيار تأثيرگذار در تاريخ اسلام بوده‌اند. بدين روى، بررسى تاريخ اسلام بدون توجه به حضور شيعيان ناقص است.

سده های اول و دوم هجری ، از پیچیدگی خاصی برخوردار است .در بیشتر دوره ها شرایط سیاسی كاملا علیه شیعه بوده و آنان متحمل آزارها و شكنجه‏های جسمی و روحی بسیاری از جانب حاکمان عصر خود گردیده اند. ولی با این حال از رسالت دینی و كلامی خود غافل نبوده و در پرتو هدایت‏های امامان معصوم خود، در حد توان به رسالت‏خویش جامه عمل پوشاندند.

اصول اعتقادی و کلام شیعه در عصر امام صادق (ع)   و پدر بزرگوار آن حضرت (ع) پی‌ریزی شد و در این دوران بود که شیعیان به سبب اعتقادات و فقه ویژه خود از سایر فرق ، متمایز شدند .شیعیان در این عصر با فراز و نشیب ها و تحولات مهمی رو به رو بودند . فروپاشی حکومت امویان و  روی کار آمدن عباسیان ، امت اسلامی را در تحولی تازه قرار داد . حکومت 90 ساله امویان فروپاشید و عباسیان به قدرت رسیدند . تشیع درمناطق تحت نفوذ عباسیان تا به آن اندازه گسترش پیدا کرد که عباسیان از ناحیه ی آنها احساس خطر کرده و فشار های زیادی را بر شیعیان اعمال می کردند.

در پژوهش پیش رو سعی شده تا با بیان مطالبی از اوضاع علمی و فرهنگی و سیاسی اجتماعی شیعیان در دوران امام جعفر صادق (ع) و  تا حدی نقش آن حضرت در پیشرفت و غنای فرهنگ و تمدن اسلامی پرداخته شود .

بطور کلی در این پژوهش، مطالعات و تحقیقات انجام شده طی چهار فصل ارائه گردیده است :

 فصل نخست  شامل کلیات که به بیان مساله ، اهمیت موضوع ، هدف تحقیق، پیشینه ی تحقیق ، بررسی و نقد منابع و مفهوم شناسی واژه ها اختصاص دارد . فصل دوم شامل دو بخش است  . بخش اول  به زندگی نامه امام صادق(ع) شامل ولادت ، دوران کودکی ونوجوانی ، شخصیت و فعالیت های علمی و آموزشی آن حضرت اختصاص دارد  و در بخش دوم عصر امام صادق (ع) از سال 114 تا 148 هجری قمری شامل حکومت خلفای  اموی ،زوال و علل سقوط امویان و روی کار آمدن ، عباسیان مورد بررسی قرار گرفته است  . فصل سوم به پایگاه سیاسی اجتماعی شیعیان  شامل شیعه و تاریخ پیدایش آن ، فرقه های شیعی و قیام ها و نهضت های شیعه در عصر امام صادق (ع) می پردازد. در فصل چهارم با عنوان پایگاه فرهنگی شیعه در عصر امام صادق (ع)، تحولات و فعالیت های علمی ، فکری و فرهنگی شیعه ، اندیشمندان شیعه در این عصر و همچنین برخورد فرق و مذاهب گوناگون  مورد بررسی قرار گرفته و  در نهایت نتیجه‌ی تحقیقات در پاسخ به پرسش اصلی تحقیق بیان شده است  . در انتها نیز، فهرستی از منابع مورد استفاده در این رساله ارائه گردیده است.

 1-2 بیان مساله

در آغاز امامت امام صادق (ع) افرادی از شیعیان و حتی بستگان حضرت حاضر به قبول امامت ایشان نبودند، لذا حضرت از راههای گوناگونی کوشیدند آنها را به قبول راه صحیح وادار سازند و دراین زمینه به اذن خداوند معجزاتی نیز انجام دادند. دوران امام جعفر صادق (ع) در میان دیگر دورانهای ائمه معصومین علیهم السلام، دورانی منحصر به فرد بود و شرایط سیاسی اجتماعی و فرهنگی عصر آن حضرت در زمان هیچ یک از امامان وجود نداشته است و این به دلیل ضعف بنی امیه و قدرت گرفتن بنی عباس بود. این دو سلسله مدتها در حال مبارزه با یکدیگر بودند که این مبارزه در سال 129 هجری وارد مبارزه مسلحانه و عملیات نظامی گردید. این کشمکش ها و مشکلات سبب شد که توجه بنی امیه و بنی عباس کمتر به امامان و فعالیتشان باشد. از این رو این دوران، دوران آرامش نسبی شیعیان بود و فرصت بسیار خوبی برای فعالیت علمی و فرهنگی آنان به شمار می رفت.

تعداد صفحه : 167

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  *** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :