دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبيات فارسي

گرایش : زبان و ادبيات فارسي

عنوان : سيماي زن در سروده های زنانه ی معاصر

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه زبان و ادبیات فارسی

پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد«M. A.»

گرایش: زبان و ادبیات فارسی

عنوان:

سيماي زن در سروده های زنانه ی معاصر با تكيه بر آثار برگزيده‌ي عالم تاج(ژاله) قائم مقامي فراهاني، پروين دولت‌آبادي، توران شهرياري، پروانه نجاتي و ژاله اصفهاني

 استاد راهنما:

دكتر جليل نظري

استاد مشاور:

دكتر مهدي فاموري

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

 

 

عنوان                                                                                        صفحه

 

چکیده 1

فصل اول: کلیات   

1-1- مقدمه  3

1-2- مروري بر عصر مادر سالاري گذشته  6

1-3- پيشينه تحقيق  12

1-4- اهداف تحقيق  13

1-5- ضرورت تحقيق  14

فصل دوم: زن و شعر  15

فصل سوم: سيماي زن در ادبيات معاصر ايران   24

فصل چهارم: سيماي زن در سروده های زنانه‌ی معاصر با تكيه بر آثار برگزيده‌ي (عالم تاج (ژاله) قائم مقامي فراهاني، پروين دولت‌آبادي، توران شهرياري، ژاله اصفهاني و پروانه نجاتي) 

4-1- عالم تاج (ژاله ) قائم مقامي فراهاني  34

4-1-1- نگاهي به زندگي و شعر عالم تاج (ژاله) قائم مقامي فراهاني  34

4-1-2- كيفيت شعر ژاله  40

4-1-3- عناوین پراکنده 43

4-1-4- عنوان هاي خاصي كه ژاله فراهاني براي زن بكار برده است   43

4-1-5- عناوین نا پسندیده 44

4-1-6- عناوین پسندیده 48

4-1-7- نگاه به بعد طبیعی زن در اشعار ژاله قائم مقامي فراهاني  51

4-1-8- نگاه به زن از بُعد خانواده در اشعار ژاله فراهاني  57

4-1-9- نگاه به زن از بُعد اجتماعي در اشعار ژاله قائم مقامي فراهاني  66

4-2- سيماي زن در مجموعه اشعار پروين دولت آبادي  74

4-2-1- نگاهي به زندگي و شعر پروين دولت آبادي  74

4-2-2- نگاه پروين دولت آبادي به زن  75

4-3- سيماي زن در ديوان توران شهرياري (  بهرامي ) 82

4-3-1- نگاهي به زندگي و شعر توران شهرياري( بهرامي ) 82

4-3-2- نگاه به بعد طبیعی زن در ديوان توران شهرياري ( بهرامي ) 84

4-3-3- نگاه به زن از بُعد خانواده در ديوان توران شهرياري ( بهرامي ) 89

4-3-5- نگاه به زن از بُعد اجتماعي در ديوان توران شهرياري ( بهرامي ) 110

4-4- سيماي زن در ديوان ژاله اصفهاني  114

4-4-1- نگاهي به زندگي و شعر ژاله اصفهاني  114

4-4-2- نگاه به بعد طبیعی زن در اشعار ژاله اصفهاني  116

4-4-3- نگاه به زن از بُعد خانواده در اشعار ژاله اصفهاني  125

4-4-4- نگاه به زن از  بُعد اجتماعي در اشعار ژاله اصفهاني  130

4-5- سيماي زن در آثار برگزيده پروانه نجاتي  135

4-5-1- نگاهي به زندگي و شعر پروانه نجاتي  135

4-5-2- نگاه به بعد طبیعی زن  در اشعار پروانه نجاتي  136

4-5-3- نگاه به زن از بُعد خانواده در اشعار پروانه نجاتي  142

4-5-4- نگاه به زن از  بُعد اجتماعي در اشعار پروانه نجاتي : 146

4-6- نتيجه‌گیری  148

4-7- پیشنهادها 151

فهرست منابع  152

 

چکيده

 

در اين تحقيق سعي شده است که ديدگاه زنان شاعر ( معاصر ) عالم تاج ( ژاله ) قائم مقامي فراهاني، پروين دولت آبادي، توران شهرياري، ژاله اصفهانی و پروانه نجاتی در مورد جنس زن، شخصيّت و نقش او درخانواده و اجتماع بيان گردد. این شاعران بر اساس تجربه های تلخ و شيرين شان، نسبت به زن و نقش او شعر هايي سروده­ اند كه گاهي براي زنان مقامي ارجمند كه بسی بالا تر از فرشتگان بوده و گاهي هم آن چنان پست و حقير، كه تنها وسيله اي براي لذت، عيش و كامراني نا مردان بوده، سخن به ميان آورده اند. در عین حال هيچ يك از آن ها از نقش اساسي و خطير يك زن كه همان نقش مادري اوست،چشم پوشي نكرده و در واقع ديد گاهي نسبتاً يكسان در اين زمينه، نسبت به زن داشته اند كه در اين تحقيق، به آن پرداخته شده است.

واژه‌های کلیدی: : سیمای زن ، شعر معاصر، عالم تاج ( ژاله ) قائم مقامي فرهاني، پروين دولت آبادي، توران شهرياري، ژاله اصفهانی و پروانه نجاتي.

.1- کلیات

1-1- مقدمه

گفتگو در مورد زن و دیدگاه هایی که در باره ی او وجود دارد، کاری بس سخت است و احتیاج به مطالعه ی عمیق دارد.

برای شناخت زن و موقعیت اجتماعی، سیاسی و فرهنگی او، باید تمام تاریخ را از نظر گذراند و برای این شناخت، نمی توان یک دین یا مذهب خاصی را مورد نقد و بررسی قرار داد و بعد حکمی کلی در این باره داد. اما در بررسی هایی که پژوهش گران در چند دیـن مثـل« یهودیت و مسیحیت » در باره ی زن انجام داده اند، دیده شده که بی توجهی و بی اعتنایی به زن از همان ابتدای خلقت، آشکار بوده است.

« در مسیحیت گناه اولیه (  (pehe0riginaگناه زن بود و – مرد به عنوان فرزند آدم- هر گاه به سوی زنی رود، حتی اگر آن زن همسرش باشد، چنان که حوا همسر شرعی آدم بود، باز گناه نخستین و گناه اصلی را تکرار کرده است و گناه و عصیان آدم را در خاطره ی خداوند، تداعی کرده است. »(شریعتی، 1376 : 78)

این دیدگاه در دین مسیحیت، شاید بر گرفته از همان داستان چگونگی خلقت آدم و حوا و رانده شدن آنان از بهشت باشد. داستانی که بدین گونه در این دین و مذهب بیان شده است و پژوهش گران نیز آن را در کتاب ها و آثار خود آورده اند و گفته اند که خداوند ابتدا آدم و حوا را در بهشت آفرید و بعد به آن ها حکم کرد که شما مختارید از این بهشت و تمام امکاناتش استفاده کنید مگر این درخت، که بنا به بعضی از تفاسیر، گندم بوده و بعضی دیگر آن را سیب دانسته اند اما در این میان شیطان بر آنان غلبه نمود و آن ها را وادار کرد که از آن درخت ممنوعه، تناول کنند و در پی این سرکشی و گناه بود که از بهشت رانده شدند اما، گویا در این میان، مسیحیان یک طرفه به قاضی رفته اند و طبق استدلال های خود شان، زن یا حوا را مسؤول این خطا و باعث تشویق و ترغیب آدم، دانسته اند و شاید با این گونه استدلال ها، باعث شده اند چنین حکمی در باره ی همه ی زنان، در دین آن ها ریشه دواند.

جلال ستاری در یکی از کتاب های خود به نام سیمای زن در فرهنگ ایران، با توجه به تصور کهنی که در شرق پا گرفته بود، مبنی بر زاییده شدن زن یا حوا از پهلوی مرد یا آدم و با توجه به طرز تفکر آن ها، از منظر و دیدگاه دو گروه عمده، به تبیین و بیان این نظریه پرداخته است.

او در این کتاب در باره ی گروه اول که به ظاهر بینان معروفند، آورده: « مرد و زن از نظر این گروه،  بسیار با هم تفاوت دارند. از نظر اینان، آدم پسر خداست و خداوند او را بدون واسطه آفریده و تمام خصوصیات خود را به او انتقال داده است. پس آدم (مرد) می تواند عروج روحانی داشته باشد و تا خدا پیش برود. از نظر آن ها، حوا، دختر آدم و زاییده ی اوست. بنا بر این حوا (زن) نمی تواند به مانند آدم (مرد) به عروج و تکامل دست یابد. در واقع، زن فاصله ای است بین خدا و آدم. از نظر این گروه، آدم، حوا را در خواب زایید، بی درد و رنج و این زایمانی رویا وش است. زایمان در حوا در حکم نفرین و لعنتی ابدی است….آدم، نقش اساسی بر عهده دارد. نقشی معنوی و روحانی، چون شبیه به خداست. اما حوا، نقش مشروط و مادی است. آدم، پیامبر زندگی است و حوا پیک مرگ»(ستاری،1373: 60)

ستاری در این باره، بیان داشته که : « اگر خلقت حوا از دنده چپ او را از دیدگاه گروهی دیگر که به نهان بینان معروفند، در نظر بگیریم، مساله حکمی دیگر به خود می گیرد. نهان بینان زن (حوا) را باطن دین و آیین می دانند و آدم را ظاهر آن. شیطان هم به فکر از هم پاشیدگی باطن بود تا ظاهر. زیرا می دانست اگر باطن از هم پاشیده شود نیروی ظاهر هم ارزشی نخواهد داشت.»(همان،1373 :60)

در جواب اين سوال كه چرا از همان آغاز آفرينش، براي جنس زن خلقتي ناقص تر از مرد قائل شده اند، قصه ها، افسانه ها و اساطير فراوانند كه در اين جا لازم نيست به تمامي آن ها  اشاره گردد. اما اين قصه ها که اکثرا بر ساخته ی مردان هستند با توجه به دلایل و مطالبی که در ادامه به آن پرداخته خواهد شد، شايد هرگز پژوهندگان را به سر منزل حقيقي چرایی و چیستی خلقت زن، راهنمايي نكنند. از اينروست كه غالباً تكيه گاه اين نوع جستجو را در قرآن، رد يابي مي نمايند اما گاهی نیز براي وضوح این آيات، در باب داستان خلقت انسان، به تفاسير مختلف مراجعه مي كنند که متاسفانه خيلي از مفسران هم بر مبناي ديدگاه و عقل خود شان، آيات قرآني را تفسير و تبيين كرده اند. آن‌ها، بیان داشته اند كه ابتدا زن (حوا) بود كه فريب شيطان را خورد و بعد او باعث گمراهي مرد (آدم) شد. اما آيات قرآني فراواني در اين باره وجود دارد كه خداوند فرموده، زن و مرد هر دو وسوسه شيطان را پذيرفته اند و گمراهي هر كدام به گردن خود شان بوده است. نه مرد مسؤول گمراهي زن است و نه زن مسؤول گمراهي مرد. در

سوره ي بقره­ آيه­ي 36 در اين زمينه چنين مي خوانيم : « فازلهما الشيطان »  شیطان هر دوی آن ها را به ضلالت انداخت يا در سوره­ي اعراف، آيه ي20 نيز كم و بيش به اين مضمون اشاره شده است. « فوسوس ­لهما الشيطان» شيطان هر دوی آن ها را فريب داد و هر دو را وسوسه كرد.

مي بينيم قرآن در هر كجا كه از فريب و وسوسه شيطان، سخن به ميان آورده تمام ضماير را به صورت تثنيه بيان داشته است. از نظر قران هر  دوي آن ها، اين گناه را انجام داده اند، هم حوا و هم آدم. اما در این جا می توان اين سوال را مطرح كرد كه چرا مفسران در تفسير اين آيه ها هم حقيقت و باطن مطلب را بيان نكرده و تعمداً مرد را بر زن ترجيح داده اند ؟ که در پاسخ این سوال،می توان این گونه گفت که این دیدگاه، شاید ناشی از تسلط فرهنگ مرد سالارانه ی گذشته باشد و این که در بیشتر اوقات، اکثر مفسران مرد بوده اند و هر آن چه آن ها در اين زمينه، نوشته اند ناشي از ديدگاه مردانه خود شان بوده است زيرا هم خود آن ها، مساله ی گناه نخستين را مطرح كرده اند و هم خود شان به آن پرسش، جواب داده اند. شاید در این جا نیز بتوان گفت که بر اساس اين انديشه هاست كه زن در طول تاريخ در تمامي جنبه هاي زندگي، كوچك شمرده شده است. حق و حقوقي ندارد و اگر سخن بگويد يا نظري بدهد او را محكوم مي كنند كه كم خرد و وسوسه ­گر است و به اين صورت زن در پستوي خانه ها پوسيده و يا به اجبار تن به ازدواج مي دهد و سر انجام اگر هيچ يك از اين ها ننگ بودنش را نپوشاند، قبر بهترين داماد برایش است، آن گونه که در زیر آورده شده :

« لكل اب بنت يرجي بقاؤهــا              ثلاثه اصـها اذا ذكر الصــهر

فبيت يغطيها و بعل يصونها             و قبر يواريها، و خير هم القبر »

هر پدري دختری داشته باشد كه بخواهد ماندگار شود، هر گاه به ياد داماد می افتد، سه داماد دارد : يكي خانه اي كه پنهانش كند.” دومي شوهري كه نگهش دارد” و سوم قبري كه بپوشاندش،”و بهترين شان قبر است و اين مثل عربي كه گفته اند : « نعم الختن القبرٌ» در باره ی همين موضوع است »(شريعتي، 1376: 110)

در قران به وضوح، بیان شده است که زن و مرد هر دو از عالم نیستی به عالم هستی پا  نهاده اند و در واقع آن دو، کامل کننده ی هم هستند. مثلا آیه ی زیر حاکی از چنین مطلبیست « هن لباس لکم و انتم لباس لهن. یعنی آن ها پوشش شمایند و شما پوشش آن هایید. »  (سوره ی بقره، آیه ی 178). و یا در آیه ی اول سوره ی نساء، خداوند به برابری زن و مرد، این گونه اشاره کرده : « یا ایها الناس اتقوا ربکما الذی خلقکم من نفس واحده و خلق منها زوجها ». نیز در سوره ی نحل آیه ی 72، به همین مضمون بر می خوریم : « و الله جعل لکم من انفسکم ازواجا و جعل لکم من ازواجکم تبین و حفده. یعنی و خداوند از جنس خود تان برای شما جفت آفرید و از آن جفت ها، دختران و پسران و دامادان و نوادگان برای شما خلق فرمود.

در همه ی این آیات، خداوند یاد آور شده که زن و مرد مکمل یکدیگر و مایه ی آرامش یکدیگرند و در هیچ یک از آیات خود، به برتری یکی بر دیگری اشاره نکرده است.

  اين اشارات كوتاه به برخي از آيات قرآني ظاهراً برخلاف نظريه و ديدگاه كساني است كه براي آفرينش زن خلقتي ناقص، قائل شده اند، هر چند ورود به اين مسئله از منظر قرآن، خود بحثي مفصل لازم دارد و قرار دادن آيات و احاديث ما را به جايگاه خاصي در اين مورد هدايت كند، اما فعلاً به اين منبع الهام زياد وارد نمي شويم و از مناظر ديگر به موضوع مي پردازيم.

1-2- مروري بر عصر مادر سالاري گذشته

مطالعه در تاريخ اقوام، ملل مختلف واساطير و داستان هاي آنان، پژوهندگان را به جايي رساند كه گفته اند، زن نه تنها در عصر باستان، حاشيه نشين نبوده، بلكه اداره امور زندگي و پرورش فرزندان به عهده آنان بوده است كه معمولاً از اين عصر به نام « عصر مادر سالاري يا مادر شاهي» نام مي برند. عامل اصلي نام گذاری این عصر به عصر مادر سالاري، به نوع زندگي آن دوره بر مي گردد که مردان براي شكار به مناطق دور دست سفر مي كردند و هنگامي بر مي گشتند، آن قدر شكار نمي كردند كه براي خوراك و معاش خانواده بسنده باشد، بنا بر اين در طي غيبت مردان اين زنان بودند كه به امور خانه مي پرداختند و در گذران زندگي نقش اساسي داشتند. از طرف ديگر از شواهد بدست آمده اين گونه بر مي آيد كه « بر نخستين جوامع بشري نه نظام مادر سالاري حاكم بوده و نه نظام پدر سالاري، بلكه مرد و زن پيش از تاريخ و در آغاز تاريخ، وظايف و مشاغل مختلفي داشتند، آن ها  همكار و مكمل هم بوده اند و هيچ چيز از پيش مبين برتري يكي بر ديگري نبوده است. پس از دوران گرد آوري خوراك و شكار، يعني در عصر نو سنگي كه زن به كار كشاورزي سر گرم و مرد هم داراي مشغله دامداري است، زن قدرت بسيار مي يابد و شأن و منزلتي شايان كسب مي كند. زن به اقتضاي كار و اشتغالش مادر و سرور طبيعت دانسته شده است و كيش و پرستش زن ايزدان رواج مي يابد. به هر حال چنين پيداست كه دوران نو سنگي، دوران فرمانروايي زن يا مادر است و از قدرت مرد نسبتا ً كاسته مي شود. »( ستاري، 1373: 5-7 )

ستاري در این مورد بيان داشته « زنان آن زمان، كم كم به بافندگي و رشته كردن الياف پرداخته و در ادامه كاركرد مثبت خود، چرخ كوزه گري را نيز اختراع كردند. اين وسايل باعث برتري زن نسبت به مرد شد. »(همان : 5-7 )

با توجه به اين مسائل، شاید بتوان گفت كه زن در آن دوران، برتر از مرد بوده است. زيرا تمامي مشكلات و احتياجات­ روز مره ي زندگي، توسط زن تهيه مي شده است و اين زن بود كه امنيت را براي فرزندان به ارمغان مي آورد. زنان به خاطر مشكلاتي كه در سفر با آن رو به رو مي شدند نمي توانستند همگام و همراه مردان به شكار بروند بنا بر ين مجبور بودند در غارها پنهان شوند و پناه بگیرند و بدين گونه براي فرزندان نگهبان و پناهگاه خوبي بودند. همچنين به وسيله ي كشاورزي هميشه غذا آماده بود و ديگر، آن دل نگراني از طرف مردان احساس نمي شد.

از عصر مادر سالاري تاريخ دقيقي در دست نيست. پژوهش گران دقيقاً نمي­دانند كه اين عصر از چه تاريخي آغاز شده و حدوداً تا چه تاريخي ادامه داشته است ولي عقيده بر اين است كه اين عصر مصادف با عصر آهن بوده است. در عصر آهن، زنان و مادران از افراد پير و ناتوان و از کار افتاده نگهداري مي كردند. اين افراد در تحت سر پرستي زنان و مادران
 مي­زيستند و اين زنان بودند که در هنگام باران، سيل و توفان مجبور بودند كه پناهگاهي براي خانواده تهيه نمايند. در واقع ستون خانواده را زن تشكيل مي داد. حتي انسان شناسان، ساختن منزلگاه را به زن نسبت مي دهند. نياز زنان به منازل مقاوم براي نگهداري خود و فرزندان از حوادث طبيعي، علت اصلی بر این امر است. « انسان شناسان، حتي عصر مادر سالاري  را به ( دوران يخ ) مربوط مي دانند. اين دوران مصادف است با اولين انديشه­هاي انسان. كنش­ها و واكنش­هاي بين او و طبعيت و معتقدند كه اولين انديشه­ هاي تجديدي و كنش­هاي آگاهانه ذهن توسط زن انجام مي­گرفته است. مسلماً، مردان در اين عصر نقش خاصي ايفا نمي­نمودند و تنها شكار بود كه غم و هم آن ها را، تشكيل مي داد. خواه و نا خواه در كنار شكار سكونتي هم وجود نداشت. مردان اين عصر پا به پاي اسبان وحشي و آهو ها و گراز ها از اين منطقه به منطقه ي ديگر مي­رفتند و زن ها براي نگهـداري از كودكان به اين نوع سفرها نمي رفتند و در مكاني سكونت ورزيده، كم كم به كشاورزي روي آوردند و عصر مادر سالاري با كشاوزي آغاز شد. »(تيلا، 1371 : 119)

تعداد صفحه :162

قیمت : 14700تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       [email protected]

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :