دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی

گرایش : فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان : بررسی اشتغال زنان در فقه امامیه و حقوق ایران

دانشگاه آزاد اسلامي

واحد ياسوج

دانشكده علوم انسانی، گروه الهیات

پايان‌نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد «M. A. »

گرایش: فقه و مبانی حقوق اسلامی

عنوان:

بررسی اشتغال زنان در فقه امامیه و حقوق ایران

استاد راهنما:

دکتر محمدجواد سلمان‌پور

استاد مشاور:

دکتر مرتضی رحیمی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                              صفحه

 چكيده. 1

مقدمه.. 2

فصل اول:کلیات

1- كليات.. 5

1-1- طرح تحقيق.. 5

1-1-1- بيان مسأله. 5

1-1-2- پرسش اصلی تحقیق.. 7

1-1-3- فرضیه‌های تحقیق.. 7

1-1-4- اهداف تحقیق.. 7

1-1-5- سوابق تحقیق.. 7

1-1-6- جنبه نوآوري تحقيق.. 8

1-1-7- روش تحقيق.. 8

1-1-8- محدوديت‌ها و مشكلات.. 9

فصل دوم:چارچوب نظری اشتغال زنان

2- چارچوب نظری اشتغال زنان.. 11

2-1- كار و اشتغال.. 11

2-1-1- كار و اشتغال از ديدگاه فقه اسلامي.. 11

2-1-2- كار و اشتغال از ديدگاه قرآن.. 13

2-1-5- آثار تربيتي كار و اشتغال.. 18

2-2- جايگاه زن در اصل آفرينش…. 19

2-2-1- مقام انساني زن از ديدگاه اسلام. 19

2-2-2- زن و جايگاه مادري او در آفرينش انسان.. 21

2-2-3- آفرينش زوج‌ها و دست يابي به سكينه و مودت.. 22

2-2-4- مهم ترين وظايف زن.. 23

2-3-2- سرپرست خانواده به دلايل مختلف… 28

2-3-5 پيامدهاي مثبت اشتغال بانوان.. 30

2-4- ديدگاه تعارض شغلي – خانوادگي.. 33

2-5- مشاغل لازم و ضروري براي زنان.. 34

فصل سوم:مبانی فقهی اشتغال زنان

3- مبانی فقهی مشروعیت اشتغال زنان.. 39

3-1- قرآن کریم و اشتغال زنان.. 39

3-1-1- حق مالكيت زنان بر اموالشان در قرآن.. 40

3-1-2- كار زنان در بيرون از منزل از دیدگاه قرآن.. 40

3-1-3- تشویق عموم مردم به فعالیت‌های اقتصادی از دیدگاه قرآن کریم. 41

3-1-4- آيات تحليل و تحريم برخي از معاملات.. 42

3-2-مشروعيت اشتغال زنان از ديدگاه روايات.. 43

3-3- ضوابط شرعي اشتغال زنان.. 47

3-3-1- آداب مشاركت اجتماعي زنان.. 51

3-3-2- رعايت حجاب و داشتن عفاف.. Error! Bookmark not defined.

3-4- قواميت و رياست مرد بر خانواده 58

3-4-1- قواميت و رياست شوهر بر زن از ديدگاه قرآن.. 58

3-4-2- قواميت و رياست شوهر بر زن از ديدگاه روايات.. 61

3-4-3- قواميت و رياست شوهر بر زن از ديدگاه فقها 62

3-4-4- قواميت شوهر و اشتغال زن.. 65

3-5-اشتغال زن وتأثير آن بر تربيت فرزند. 74

3-6- ديدگاه فقهای اماميه در خصوص اشتغال زنان.. 78

فصل چهارم:اشتغال زن از دیدگاه حقوق ایران

4- اشتغال زن از دیدگاه حقوق ایران.. 87

4-1- حق اشتغال در قانون اساسي ايران.. 87

4-1-1- بررسي حقوق زن از منظر برخي اصول قانون اساسي.. 87

4-1-2- بررسي حق اشتغال زنان از ديد اصولي از قانون اساسي.. 89

4-2- حق برخورداري از فرصت‌هاي شغلي يكسان در قوانين موضوعه ايران.. 90

4-2-1- اصل برابري ورود به خدمت عمومي طبق قانون استخدام كشوري.. 90

4-2-2- ايجاد فرصت‌هاي يكسان براي اشتغال زنان.. 92

4-3- حق انتخاب آزادانه حرفه وشغل در قوانين موضوعه ايران.. 93

4-4- محدوديت‌هاي موجود بر آزادي انتخاب شغل زنان.. 94

4-4-1- محدوديت‌هاي عمومي.. 94

4-4-2- محدوديت هاي اختصاصي.. 95

4-5- حق برخورداري برابر از ارتقاء مقام در قوانين موضوعه ايران.. 97

4-6- حق برخورداري برابر از امنيت شغلي درقوانين موضوعه ايران.. 99

4-7- حق دريافت مزد مساوي در مقابل كار مساوي درقوانين موضوعه ايران.. 101

4-8- حق برخورداري از تامين اجتماعي برابر درقوانين موضوعه ايران.. 103

4-8-1- ممنوعيت اخراج به دليل بارداري يا مرخصي زايمان در قوانين موضوعه ايران.. 107

4-8-2- ارائه خدمات حمايتي به والدين در قوانين موضوعه ايران.. 114

4-8-3- برخورداري از حمايت در زمان بارداري در قوانين موضوعه ايران.. 117

4-9- بررسی تطبیقی اشتغال زنان در فقه امامیه و حقوق ایران.. 118

4-9-1- برابری زن و مرد از منظر حقوقی.. 118

4-9-2- حق انتخاب شغل.. 119

4-9-3- عدم تبعیض در هنگام اشتغال.. 120

4-9-4- نفقه، اشتغال و خروج زن از منزل.. 121

4-9-5- شرایط اشتغال زن در بیرون منزل.. 123

4-9-6- شغل منافی مصالح خانواده و اشتغال زن.. 123

4-9-7- قوامیت مرد بر زن.. 125

4-9-8-موارد جدید منحصر به حقوق در خصوص اشتغال زنان.. 127

بحث و نتيجه گيري 130

پيشنهادها 133

منابع و مآخذ. 134

چكيده

يكي از مسایل مهم و مورد توجه اسلام، حفظ و رعايت حقوق زنان و مراعات تساوي حقوق زن و مرد و عدم تبعيض بر اساس جنسيت است، در اين ميان مسأله اشتغال زنان مورد توجه انديشمندان و از موضوعات مهم اجتماعي در ایران و جهان مي باشد.

   ديدگاه اسلام در مورد اشتغال زنان و فعاليت هاي اجتماعي و اقتصادي آنان تابع نگاه جامع اين دين به جايگاه انساني، نيازها و مصلحت هاي فردي و اجتماعي انسان با در نظر گرفتن اهداف كلي خلقت و سازگاري اين فعاليت‌ها با فطرت و طبيعت روحي و جسمي زنان مي باشد. بر همين اساس در فرهنگ اسلامي، يكي از مسایل اساسي در انتخاب شغل، متناسب بودن شرايط احراز شغل با ويژگي هاي شاغل است و در اين ميان به مصلحت جامعه و خانواده توجه شده است. بسياري از حقوقي كه در چارچوب خانواده براي يكي از طرفين قرار داده شده در حقيقت از حقوق نهاد خانواده است نه از حقوق فردي زوجين. براي مثال سرپرستي مرد در خانواده، لزوم نفقه براي همسر و مواردي از اين قبيل اهتمامي است كه براي نهاد خانواده و در جهت استحكام آن مي باشد. و نبايد آن را دليل بر تضعيف يكي از دو جنس در مقابل ديگري دانست.

     در این پایان نامه به بررسي حق اشتغال زنان از ديدگاه فقه امامیه و حقوق ایران پرداخته ایم. در فصل اول کلیات و مفاهیم، در فصل دوم به بررسی مبانی اشتغال زنان پرداخته، در فصل سوم اشتغال زنان از دیدگاه فقهی و در فصل چهارم اشتغال از منظر حقوق ایران مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.

    در خصوص اشتغال زنان به جز در مورد عدم خروج از منزل بدون اجازه شوهر و انتخاب شغل منافی مصالح خانواده در سایر موارد منع فقهی و حقوقی وجود ندارد.

 واژگان کلیدی: اشتغال زنان، فقه امامیه، حقوق ایران، مصالح خانواده.

مقدمه

موضوع اين نوشتار « بررسي حق اشتغال زنان از ديدگاه فقه امامیه و حقوق ایران» مي‌باشد كه با ارائه مباحث تمهيدي و ضروري در اين ‌باره، به مطالعه و تحليل مباني و قلمرو آن مي‌پردازد.

اشتغال زنان در خارج از منزل از يك سو و نيز مسئوليت اوليه زن مسلمان در خصوص ايفاي نقش خود در خانواده به عنوان همسر و مادر و اهتمام به پرورش فرزنداني مكتبي از سوي ديگر، بسيار دشوار و سنگين مي‌باشد، به طوري كه آنها بايد با تحمل مشكلات و سر پنجه‌ي تدبير و توانمندي، آن را به سر منزل مقصود برسانند و تلفيقي مناسب و سالم بين اين دو مسئله ايجاد نمايند. از طرفي نمي توان شايستگي‌ها و توانايي‌هاي زنان را به عنوان نيمي از نيروي فكري جامعه در پذيرش بعضي از مسئوليت‌ها در عرصه‌هاي فرهنگي، علمي و تربيتي ناديده گرفت. در جهان امروز آن چه در توسعه و پيشرفت كشورها نقش مؤثري دارد بهره برداري اصولي از توانايي‌ها و استعدادهاي انساني است، كه دراين ميان زنان مي‌توانند نقش مؤثري را در بخش‌هاي آموزش بهداشت و درمان و… ايفا كنند. و حذف زنان از صحنه‌هاي اجتماعي در حقيقت حذف نيمي از جامعه‌ي انساني است. لذا ضروري است نظام اسلامي با رعايت مصالح كلي جامعه و مصالح فردي مبتني بر استعدادهاي فطري زنان و مصالح خانوادگي (حفظ كيان خانواده) زمينه مشاركت متناسب با شئونات زن مسلمان راباحفظ حريم الهي عفاف وتقوي وبراساس آموزه‌هاي ديني و فقه پوياي اسلامي براي زنان فراهم آورد (یزدخواستی، 1375، ص81).

با توجه به اين كه زن به عنوان موجودي اجتماعي مي‌باشد كه پا به پاي مرد در اجتماع فعاليت نموده و در عين حال در كانون خانوادگي خويش نيز عهده دار مسئوليت‌هاي مهم مي‌باشد. لذا بررسي عوامل مرتبط با وضعيت اشتغال او و تأثير آن بر روابط خانوادگي و تحت الشعاع قراردادن حقوق شوهر بالاخص تربيت فرزندان حائز اهميت خواهد بود.

این تحقیق به دنبال تحلیل و بررسی دقیق یکی از حقوق زنان به نام اشتغال در خارج از خانه و جمع آن با سایر وظایف فطری و مادری زن می‌باشد که در این پایان‌نامه به آن پرداخته شده است.

برای ورود به بحث اشتغال زنان ابتدا نیاز است که مبانی اشتغال و لازمه‌های اشتغال برای زنان و شرایط اشتغال زنان بررسی گردد تا بتوان دلالیل فقهی اشتغال زنان در خارج از خانه را بهتر تبیین نمود.

این امر در فصل دوم محقق گردیده است.

در فصل سوم نیز به بررسی مبانی مشروعیت اشتغال زنان با رویکردی به قرآن و سنت پرداخته‌ایم و دلایل و نظریات فقهی مرتبط را تبیین نموده ایم. و در فصل چهارم این موضوع را در حقوق ایران بررسی کرده و در پایان اشتغال زنان به طور تطبیقی اشاره کرده ایم.

1-1- طرح تحقيق

1-1-1- بيان مسأله

يكي از مسایل مهم و مورد توجه‌ي جامعه بين الملل، حفظ و رعايت حقوق زنان و مراعات تساوي حقوق زن و مرد و عدم تبعيض بر اساس جنسيت است، در اين ميان مسأله اشتغال زنان در خارج از منزل مورد توجه انديشمندان و از موضوعات مهم اجتماعي در جهان مي‌باشد.

ديدگاه اسلام در مورد اشتغال زنان و فعاليت‌هاي اجتماعي و اقتصادي آنان تابع نگاه جامع اين دين به جايگاه انساني و نيازها و مصلحت‌هاي فردي و اجتماعي انسان با در نظر گرفتن اهداف كلي خلقت و سازگاري اين فعاليت‌ها با فطرت و طبيعت روحي و جسمي زنان مي‌باشد. بر همين اساس در فرهنگ اسلامي، يكي از مسایل اساسي در انتخاب شغل، متناسب بودن شرايط احراز شغل با ويژگي‌هاي شاغل است و به مصلحت جامعه و خانواده توجه شده است (بیایانگرد، 1372، ص59).

در فرهنگ اسلامي خانواده نهادي مقدس و مورد نظر خداوند است. مودت و رحمت عطيه‌اي است كه از ناحيه خداوند به دو ركن خانواده اعطا شده است. با توجه به اهميت و نقش خانواده در سعادت انسان،مقرراتي براي استحكام اين نهاد وضع شده و در شريعت، سرپرستي واحد براي آن منظور گرديده است (اَلرِّجالُ قَوّاموُنَ عَلَي النَّساءِ…) (نساء/ 34).

بسياري از حقوقي كه در چارچوب خانواده براي يكي از طرفين قرار داده شده در حقيقت از حقوق نهاد خانواده است نه از حقوق فردي زوجين. براي مثال سرپرستي مرد در خانواده، لزوم نفقه براي همسر و مواردي از اين قبيل اهتمامي است كه براي نهاد خانواده و در جهت استحكام آن مي‌باشد. و نبايد آن را دليل بر تضعيف يكي از دو جنس در مقابل ديگري دانست (قائمی، 1386،‌ ص126).

چگونه مي‌توان به استحكام خانواده نظر داشت اما نسبت به نياز خانواده به سرپرستي كه بر مصالح، حيثيات و تصميمات خانوادگي افراد نظارت كند بي توجه بود؟

آيا مي‌توان وظيفه تأمين معاش و نفقه‌ي خانواده را از دوش مرد برداشت و زن را براي تأمين مالي خود يا خانواده روانه‌ي بازاركاركرد و در عين حال انتظار برخورداري از محيطي آرام و توأم با مودت و رحمت و تربيت نسلي صالح را داشت؟

وظيفه اصلي زنان بنا بر خلقت الهي ايفاي نقش مادري و تربيت فرزندان به عنوان راز تداوم حيات بشري مي‌باشد و به گواهي تاريخ، هيچ زني نبوده است كه در كنار وظايف جانبي خود نخواسته باشد از اين وظيفه خطير كه با مقتضيات فطري او ارتباط دارد، اجتناب ورزد.

با توجه به وظيفه اصلي زن كه بنابر خلقت الهي ايفاي نقش مادري و تربيت فرزندان مي‌باشد و انجام اين مهم از متقضيات فطري وي مي‌باشد، و از طرفي نمي توان شايستگي‌ها و توانايي‌هاي زنان را به عنوان نيمي از پتانسيل فكري جامعه در پذيرش بعضي از مسئوليت‌ها در عرصه‌هاي مختلف اجتماعي ناديده گرفت، لذا بررسي اين حقوق و تبيين حدود و ثغور آن از ديدگاه فقه مذاهب اسلامي و در نتيجه آشنايي زنان مسلمان از حدود وظايف خود مهم است.

قانون مدنی ایران مطابق با فقه امامیه بحث اشتغال زنان را منوط به اجازه همسر می‌داند. به موجب ماده 1117 قانون مدنی: “شوهر می تواند زن خود را از حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد منع کند.” با تصویب اولین قانون حمایت از خانواده 1346 از شدت این حکم کاسته شده و طبق آن شوهر حق ندارد بدون اجازه ی دادگاه زن خود را از اشتغال به کار منع نماید.شوهر باید در دادگاه ثابت کند که شغل همسرش با مصالح خانوادگی یا حیثیات طرفین منافات دارد. در این راستا ماده 18 قانون حمایت از خانواده مصوب 1353 مقرر می دارد: “شوهر می تواند با تایید دادگاه زن خود را از اشتغال به هر شغلی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیت خود یا زن باشد منع کند. زن نیز می تواند از دادگاه چنین تقاضایی را بنماید. دادگاه در صورتی که اختلال در امر معیشت خانواده ایجاد نشود مرد را از اشتغال به شغل مذکور منع می کند.” تشخیص اینکه شغل زن یا شوهر منافی مصالح خانوادگی یا حیثیت همسر هست یا نه با دادرس است که باید در این زمینه به عرف رجوع کند. مثلا اگر شغل زن طوری باشد که به هیچ وجه نتواند در امور خانواده و نگهداری و تربیت اطفال همکاری کند و این شغل اختلال و نابسامانی در وضع خانواده پدید آوردمی توان گفت مخالف مصالح خانوادگی است. همچنین اگر شوهر کارمند عالی رتبه دولت یا تاجری معتبر و زن بلیط فروش سینما باشد، می توان گفت شغل زن با حیثیت شوهر سازگار نیست و دادگاه به درخواست شوهر باید زن را از اشتغال به این کار منع کند.

1-1-2- پرسش اصلی تحقیق

در فقه امامیه و حقوق ایران اجازه اشتغال زنان چگونه است؟

  1. چه تفاوت و شباهت‌هایی در فقه امامیه و حقوق ایران در خصوص اشتغال زنان وجود دارد؟ 
  2.  1-1-3- فرضیه‌های تحقیق

در فقه امامیه و حقوق ایران زن تنها با اجازه شوهر می تواند کار بیرون از خانه داشته باشد.

  1. دیدگاه فقه امامیه و حقوق ایران در خصوص اشتغال زنان یکسان است.
  2.  1-1-4- اهداف تحقیق

بررسی دیدگاه فقهای امامیه در خصوص اشتغال زنان.

  1. بررسی دیدگاه حقوق ایران در خصوص اشتغال زنان.
  2. بررسی نکات اشتراک و افتراق فقه امامیه و حقوق ایران در خصوص اشتغال زنان. 
  3.  1-1-5- سوابق تحقیق

اگرچه در خصوص اشتغال زنان در فقه امامیه و حقوق ایران تا کنون پایان نامه‌ای به نگارش در نیامده است، اما مقالات و کتبی در این خصوص به نگارش درآمده است از جمله: بهجت یزدخواستی (1375) در کتابی با عنوان «زنان و تغییرات اجتماعی طی 14 سال انقلاب اسلامی» و محمد مهدی مقدادی (1385)، در کتابی با عنوان «ریاست خانواده» و سید مصطفی محقق داماد (1387) در کتاب بررسی فقهی حقوق خانواده و اسماعیل بیابانگرد (1372) در مقاله تأثیرات اشتغال مادران بر کودکان و نوجوانان در مجله پیوند شماره 171 در خصوص مبانی فقهی و حقوقی اشتغال زنان می‌باشد.

در خصوص اشتغال زنان مقالاتی نیز به نگارش درآمده که عبارت‌اند از:

در مقاله‌ای با عنوان « اشتغال زنان در ایران و آینده اشتغال زنان دانش آموخته 1385 – 1345 » به بررسی اشتغال زنان از بعد اجتماعی در ایران پرداخته شده است (علوی راد، 1391).

در مقاله ای با عنوان «تحولات اشتغال زنان در ایران با بهره گرفتن از تحلیل انتقال – سهم» به بررسی اشتغال زنان از بعد علوم اجتماعی پرداخته شده است (مهرگان و همکاران، 1390).

در مقاله ای با عنوان « زنان و اشتغال وضعیت اشتغال موانع فرهنگی و اجتماعی اشتغال زنان ایلام» به بررسی موانع فرهنگی اشتغال زنان پرداخته شده و از بعد اجتماعی نیز مورد تحلیل قرار گرفته است (عزتی، 1390).

در مقاله ای با عنوان «اشتغال زنان از دیدگاه اسلام» به بررسی اشتغال زنان از منظر اسلام پرداخته شده است (تاجیک، 1391).

از آنجا که تا کنون در خصوص بحث فقهی اشتغال زنان کاری جامع و کامل انجام نگرفته است لذا در این پایان نامه به زوایای فقهی این بحث پرداخته‌ایم.

در این پایان نامه قصد داریم علاوه بر بررسی فقهی اشتغال زنان از منظر فقه امامیه این موضوع را در حقوق ایران نیز به طور تطبیقی بررسی نماییم.

تعداد صفحه :180

قیمت : 14700تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

:        ****       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  **** ***

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :